سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

131

تاريخ ايران ( فارسى )

نيشابور با قواى غير منظم جنگ ميكردند مشكل بوده ولى ايشان هم در آخر در نزديكى سبزوار پس از پيكارى كه سه روز دوام داشت و مغولان در آن دو هزار نفر تلفات دادند شكست خوردند و مانع و اشكالى كه در ميان بود بر طرف گرديد . چنتمور در 1235 م مرد و گرگوز دبيرش بجاى وى منصوب گرديد . اينمرد - نهايت درجه لايق و كاردان ، باداره و انتظام امور پرداخته و از عمليات ناروا و عوارض جابرانهء خيلى سختى كه دهقان بدبخت زير فشار آن خرد و تباه ميشد جلوگيرى كرد و بعدها او پس از آنكه خود را پيش قاآن از افتراآت و تهمت‌هائى كه به او زده بودند درآورد حكومت تمامى ولايات غربى سيحون واگزار بوى شده و توانست كليهء اين نواحى و نقاط را از عمليات بيرويه و تعديات و مظالم خانه برانداز عمال و افسران جورماغون خلاصى بخشد . اينمرد طوس را مقر خويش قرار داد كه در آنجا فقط پنجاه خانهء مسكون باقيمانده بود ، ليكن اشراف و رجال ايرانى فورا در جوار او بخريد زمين و ساختن مساكن و منازل پرداختند ولى بعد از مرگ اوگتاى بيوه‌اش براى تغيير و توقيف اين مامور كافى و شايسته ارغون را اعزام داشته و بالاخره او را به وضع فجيعى كشتند ، توضيح اينكه حكم شد حلق و دهانش را از خاك انباشته و بعد فشار و زور داده تا آنكه خفه‌اش كردند . در حكومت ارغون مالياتهائى كه در ابتدا با نظر مترجم مسلمانش گرفته ميشد فوق العاده سخت و غيرقابل‌تحمل بود ، ليكن بعد از مرگ او نامبرده باصلاحات پرداخته و در حسن اداره و انتظام امور از هيچ اقدامى فروگذار نشد و مخصوصا با عموم مردم برفق و عدالت رفتار شد . گيوك بعد از جلوس خود ارغون را بشغل و مقامى كه داشت باقى گذارده و منگو نيز طرز ادارهء او را تصويب نمود و براى اينكه از زياده رويهائيكه شاهزادگان بلافصل در مورد بدست آوردن حواله‌هاى ديوانى ميكردند جلوگيرى كند تصميم گرفته شد كه مقدار و مبلغ مشخص و معينى پرداخته شود و بيش از آن چيزى صادر نگردد . ماموريت هولاگو خان بايران 649 ه ( 1251 ) منگو در 1251 ميلادى به قاآنى منتخب گرديد و در جلوس او تصميم به دو اردوكشى بزرگ گرفته شد كه يكى برياست برادر وسطى او قوبيلاى بچين فرستاده شود و آنديگر تحت برادر كوچكترش